Wprowadzenie
Pojęcie PEP może brzmieć jak kategoria z kryminału - "politycznie narażone osoby", powiązane ze skandalami korupcyjnymi. W rzeczywistości jest to regulacyjna kategoria, która opisuje określone funkcje publiczne - i to, że ktoś jest PEP, nie oznacza, że jest podejrzany.
Ale statystycznie osoby piastujące wysokie funkcje publiczne są bardziej narażone na pokusy korupcyjne - stąd przepisy wymagają zwiększonej ostrożności przy wszystkich PEP, nie tylko tych podejrzanych.
Kim jest PEP - definicja i kategorie
Polska ustawa AML (i nowe przepisy UE) definiuje PEP jako osobę, która pełni lub pełniła prominentną funkcję publiczną, i wymienia konkretne kategorie.
Krajowe PEP w Polsce: Prezydent, Premier, ministrowie i wiceministrowie, posłowie i senatorowie, sędziowie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, prezesi i zarządy NBP, KNF, NIK i podobnych instytucji, ambasadorowie i szefowie misji dyplomatycznych, wyżsi oficerowie wojskowi (od generała wzwyż), prezesi największych spółek Skarbu Państwa, burmistrzowie i prezydenci miast.
Zagraniczne PEP: szefowie państw i rządów obcych krajów, ministrowie obcych rządów, posłowie do parlamentów obcych krajów, sędziowie najwyższych sądów obcych krajów, wyżsi urzędnicy organizacji międzynarodowych (ONZ, NATO, UE itp.).
Kim są "osoby bliskie PEP" - rozszerzony krąg
Przepisy AML obejmują nie tylko samych PEP, ale też ich "osoby bliskie" - i tu wielu instytucjom sprawia to problemy.
Współmałżonek lub osoba pozostająca w podobnym związku z PEP. Dzieci i ich małżonkowie lub partnerzy. Rodzice PEP.
Oraz "znane bliskie osoby": osoby znane z bycia bliskim współpracownikiem PEP (np. kluczowi asystenci, wspólnicy biznesowi) oraz osoby będące jedynym beneficjentem podmiotu, o którym wiadomo, że faktycznie działa na korzyść PEP.
To oznacza, że jeśli klientem jest dorosłe dziecko ministra - to też jest osoba bliska PEP i wymaga rozszerzonej procedury.
Jak długo ktoś pozostaje PEP
Ważna kwestia praktyczna: status PEP nie wygasa automatycznie po zakończeniu funkcji. Przepisy wymagają stosowania procedur PEP przez co najmniej 12 miesięcy po zakończeniu pełnienia funkcji - a w praktyce, jeśli ryzyko nadal jest oceniane jako podwyższone, nawet dłużej.
Były minister, który 2 lata temu opuścił rząd, nadal może być traktowany jak PEP - jeśli instytucja ocenia, że jego powiązania i potencjalne wpływy nie wygasły.
Jak stosować EDD wobec PEP - procedura krok po kroku
Krok 1: Identyfikacja - klient musi wypełnić oświadczenie PEP. Ale instytucja ma też obowiązek własnej weryfikacji przez bazy danych PEP (komercyjne lub otwarte listy).
Krok 2: Zatwierdzenie przez wyższe kierownictwo - nawiązanie lub kontynuacja relacji z PEP wymaga akceptacji na poziomie zarządu lub wyznaczonego dyrektora (nie wystarczy decyzja analityka AML).
Krok 3: Ustalenie źródła majątku i źródła środków - "skąd ma pieniądze" - to fundamentalne pytanie przy PEP. Musi to być udokumentowane i wiarygodne.
Krok 4: Wzmożony monitoring - transakcje PEP muszą być monitorowane ze szczególną uwagą, częściej odświeżana dokumentacja.
Krok 5: Dokumentacja całego procesu.
Podsumowanie
PEP to kategoria regulacyjna, nie wyrok. Ale wymaga wzmożonej ostrożności - bo ryzyko korupcji i prania pieniędzy przez osoby publiczne jest statystycznie wyższe. Właściwa procedura chroni zarówno instytucję, jak i - paradoksalnie - samego PEP, który może udokumentować, że jego transakcje zostały prawidłowo zweryfikowane.
Pytanie praktyczne: czy twoja instytucja ma system identyfikacji PEP - i czy sprawdza nie tylko samą osobę, ale też jej rodzinę i bliskich współpracowników?
Dyskusja