Wprowadzenie
Krajowa Ocena Ryzyka to nie tylko dokument dla urzędników. To mapa ryzyk, na której każda instytucja obowiązana powinna się orientować. Jeśli KOR wskazuje, że sektor nieruchomości lub kryptoaktywa są obszarami wysokiego ryzyka w Polsce - twoja instytucja działająca w tych sektorach powinna mieć odpowiednio skalibrowane procedury.
Organy nadzorcze oczekują, że instytucje znają KOR i uwzględniają jej wnioski w swojej własnej ocenie ryzyka.
Czym jest Krajowa Ocena Ryzyka i kto ją przeprowadza
Obowiązek przeprowadzania KOR wynika z rekomendacji FATF i jest wdrożony przez polskie przepisy. W Polsce KOR jest koordynowana przez Ministerstwo Finansów we współpracy z GIIF (Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej), organami nadzorczymi (KNF, NBP) i innymi resortami.
KOR analizuje: zagrożenia (threats) - kto i dlaczego chce prać pieniądze w Polsce, podatności (vulnerabilities) - słabości systemu finansowego i instytucji, ryzyko (risk) - ocena ogólna, uwzględniająca zagrożenia i podatności.
Wyniki KOR są publikowane i dostępne publicznie - bo transparentność pomaga wszystkim podmiotom dostosować swoje procedury do aktualnego poziomu ryzyka.
Główne zagrożenia AML zidentyfikowane w Polsce
Polska KOR wskazuje kilka obszarów o podwyższonym ryzyku:
Przestępczość zorganizowana i transgraniczne pranie pieniędzy: Polska jako kraj tranzytowy w Europie Środkowej jest narażona na przerzucanie środków z przestępstw popełnionych w innych krajach. Szczególnie widoczne w sektorze handlu i usług.
Sektor nieruchomości: zakupy nieruchomości za gotówkę lub przez skomplikowane struktury spółek - od lat wskazywany jako obszar wysokiego ryzyka.
Działalność gospodarcza oparta na gotówce: restauracje, bary, sklepy detaliczne, stacje paliw - branże intensywnie gotówkowe są podatne na pranie pieniędzy przez zawyżanie przychodów.
Kryptoaktywa: rosnące zagrożenie związane z wykorzystaniem kryptowalut do prania pieniędzy - zarówno przez krajowe podmioty, jak i przez podmioty zagraniczne korzystające z polskich giełd i kantorów.
Wolne zawody: prawnicy, doradcy podatkowi, notariusze - jako potencjalni nieświadomi pośrednicy w transakcjach prania pieniędzy.
Jak wyniki KOR powinny wpływać na twoją ocenę ryzyka
Standardy AML (FATF, AMLA) i polskie przepisy wymagają, żeby instytucje brały pod uwagę wyniki KOR przy konstruowaniu własnej oceny ryzyka.
W praktyce oznacza to: jeśli pracujesz w sektorze wskazanym przez KOR jako wysokiego ryzyka (np. nieruchomości, krypto) - twoja bazowa ocena ryzyka powinna to odzwierciedlać i stosować odpowiednio wyostrzone procedury, wyniki KOR powinny być cytowane lub uwzględnione w wewnętrznej ocenie ryzyka instytucji jako jedno ze źródeł informacji, aktualizacja KOR powinna być impulsem do przeglądu własnej oceny ryzyka.
Moneyval i ocena Polski przez zewnętrzny organ
Polska jest regularnie oceniana przez Moneyval - Komitet Ekspertów Rady Europy ds. Oceny Środków Zwalczania Prania Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu. Ocena Moneyval ma bezpośredni wpływ na postrzeganie Polski jako jurysdykcji przez zagraniczne instytucje finansowe i inwestorów.
Słabe wyniki w ocenie Moneyval mogą prowadzić do zwiększonej presji regulacyjnej, trudności w relacjach korespondenckich i potencjalnie - do umieszczenia na liście krajów o podwyższonym ryzyku.
Podsumowanie
Krajowa Ocena Ryzyka to niezbędne narzędzie dla każdego specjalisty AML w Polsce. Jej wyniki powinny być znane i uwzględnione w procedurach każdej instytucji obowiązanej - nie jako formalność, ale jako merytoryczna podstawa oceny ryzyka.
Pytanie praktyczne: czy twoja instytucja ma odwołanie do wyników KOR w wewnętrznej ocenie ryzyka AML - i czy ta ocena była aktualizowana po ostatniej publikacji KOR?
Dyskusja