Polska polityka AI do 2030: KRiBSI, AI Factories i 162 mln zł. Co czeka rozwój AI w sektorach

Najważniejsze fakty

• Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało w czerwcu 2025 r. zaktualizowaną wersję dokumentu "Polityka rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku", dostępnego na stronie ai.gov.pl.
• Rada Ministrów przyjęła 31 marca 2026 r. projekt ustawy wdrażającej unijny AI Act (Rozporządzenie 2024/1689), która powołuje krajowy organ nadzoru.
• KRiBSI (Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji) będzie nowym organem nadzoru nad rynkiem AI w Polsce, zlokalizowanym w ramach Ministerstwa Cyfryzacji.
• Budżet na AI Factories w 2026 r. wyniesie 162 mln zł, co oznacza niemal 3-krotny wzrost w porównaniu z 60 mln zł w 2025 r.
• AI Factories powstaną w Poznaniu i Krakowie jako centralne ośrodki obliczeniowe dla sztucznej inteligencji.
• Do 2030 r. Polska ma znaleźć się wśród 20 najlepszych krajów AI w Europie i wykształcić 100 000 specjalistów AI.
• Rozporządzenie AI Act weszło w życie 1 sierpnia 2024 r., z etapowym wdrażaniem poszczególnych przepisów do 2 grudnia 2027 r.
• Kary za naruszenie AI Act mogą wynieść do 35 mln EUR lub 7% globalnego obrotu w przypadku praktyk zakazanych.

KRiBSI - nowy organ nadzoru nad sztuczną inteligencją

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) to kluczowy element polskiego wdrożenia AI Act. Organ zostanie utworzony w ramach Ministerstwa Cyfryzacji, zachowując przy tym istotną autonomię działania. Pracownicy KRiBSI będą odpowiadać wyłącznie przed przewodniczącym Komisji, co ma zagwarantować niezależność decyzji. KRiBSI otrzyma szerokie kompetencje obejmujące prowadzenie postępowań w sprawie naruszeń AI Act oraz wymierzanie kar administracyjnych. Do zadań organu należeć będzie również rejestracja systemów AI wysokiego ryzyka oraz wydawanie wytycznych dla podmiotów stosujących sztuczną inteligencję. Struktura organizacyjna i zakres działania KRiBSI uzupełniają bezpośrednio stosowane przepisy unijnego rozporządzenia. Polska ustawa przyjęta przez Radę Ministrów 31 marca 2026 r. ma charakter komplementarny do AI Act, nie konkurując z regulacjami unijnymi, lecz precyzując mechanizmy nadzoru na poziomie krajowym.

AI Factories - inwestycje w infrastrukturę obliczeniową

Budowa AI Factories w Poznaniu i Krakowie stanowi fundament polskiej infrastruktury obliczeniowej dla sztucznej inteligencji. Te centralne ośrodki mają zapewnić zasoby niezbędne do trenowania i wdrażania zaawansowanych modeli AI przez polskie instytucje naukowe, administrację i przedsiębiorstwa. Finansowanie AI Factories wzrośnie z 60 mln zł w 2025 r. do 162 mln zł w 2026 r. - niemal trzykrotny wzrost świadczy o priorytecie, jaki rząd przypisuje tej inwestycji. Środki te mają pokryć zarówno infrastrukturę sprzętową (serwery, jednostki GPU), jak i rozwój oprogramowania oraz zatrudnienie specjalistów. Oprócz AI Factories Polska rozwija sieć PLGrid (Polish Grid Initiative) oraz planuje krajową chmurę obliczeniową. W perspektywie długoterminowej rozważana jest również Baltic AI GigaFactory - duża inwestycja z udziałem funduszy unijnych, która mogłaby pozycjonować region jako jeden z europejskich hubów AI. Mimo istotnych nakładów Polska pozostaje "mniejszym graczem" w porównaniu z USA, Chinami czy Niemcami, gdzie inwestycje liczą się w miliardach. Eksperci wskazują, że kluczem do sukcesu będzie efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów i współpraca z partnerami europejskimi.

Wdrożenie AI Act i harmonogram regulacji unijnych

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, znane jako AI Act, weszło w życie 1 sierpnia 2024 r. Jego przepisy wdrażane są etapowo, co daje podmiotom czas na dostosowanie systemów i procesów. Zakazy określone w artykule 5 obowiązują od 2 lutego 2025 r. - dotyczą praktyk uznanych za nieakceptowalne, takich jak manipulacja behawioralna czy systemy scoringu społecznego. Przepisy dotyczące modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI) obowiązują od 2 sierpnia 2025 r., natomiast regulacje dla systemów AI wysokiego ryzyka wchodzą w życie 2 sierpnia 2026 r. lub 2 grudnia 2027 r., w zależności od kategorii. Kary za naruszenie przepisów AI Act są dotkliwe: za praktyki zakazane do 35 mln EUR lub 7% globalnego obrotu, za naruszenia związane z systemami wysokiego ryzyka do 15 mln EUR lub 3% obrotu, a za podawanie fałszywych informacji organom nadzoru do 7,5 mln EUR lub 1% obrotu. Polski projekt ustawy przyjęty 31 marca 2026 r. ma charakter uzupełniający, gdyż rozporządzenie UE jest bezpośrednio stosowane - podobnie jak w przypadku DORA czy MiCA. Ustawa krajowa koncentruje się na powołaniu KRiBSI i doprecyzowaniu procedur nadzorczych.

Siedem filarów Polityki AI do 2030 roku

"Polityka rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku" opublikowana przez Ministerstwo Cyfryzacji w czerwcu 2025 r. wyznacza siedem kluczowych obszarów działania. Pierwszy filar to budowa ekosystemu krajowego - tworzenie skoordynowanego systemu współpracy między nauką, biznesem i rządem oraz wsparcie dla startupów AI. Drugi filar stanowi rozwój infrastruktury obliczeniowej, obejmujący AI Factories, chmurę krajową i sieci wysokoprzepustowe. Trzeci obszar to zastosowania AI w administracji publicznej: wirtualni asystenci w urzędach, automatyzacja procesów administracyjnych, AI w służbie zdrowia (diagnostyka, e-recepta) oraz AI w edukacji (personalizacja nauczania, tutoring). Czwarty filar koncentruje się na wsparciu dla MSP - programy wdrażania AI w małych i średnich firmach, vouchery na AI oraz konsultacje eksperckie. Piąty obszar to suwerenność cyfrowa: krajowe modele językowe dostosowane do polskiego języka i realiów, otwarte dane jako "paliwo" dla AI oraz niezależność od dostawców z USA i Chin. Szósty filar obejmuje edukację i kadry - programy uniwersyteckie z AI, przekwalifikowanie pracowników i kursy dla administracji publicznej. Siódmy obszar to piaskownice regulacyjne (regulatory sandboxes), które umożliwiają testowanie innowacji w kontrolowanym środowisku we współpracy z KNF i UODO.

Wirtualni asystenci i AI w sektorze publicznym

Plan wdrożenia wirtualnych asystentów obejmuje wszystkie urzędy w Polsce. Pierwszy etap koncentruje się na ZUS, KAS i NFZ, gdzie obywatele najczęściej załatwiają sprawy administracyjne i podatkowe. Drugi etap obejmie samorządy oraz szersze zastosowania w służbie zdrowia. Wirtualni asystenci mają automatyzować obsługę podstawowych zapytań, kierować obywateli do odpowiednich formularzy i skracać czas oczekiwania na odpowiedź. AI w służbie zdrowia obejmie diagnostykę wspomaganą algorytmami, system e-recepty oraz telemedycynę. W edukacji AI ma wspierać personalizację nauczania i pełnić rolę tutorów, dostosowując tempo i metodykę do indywidualnych potrzeb uczniów. Kluczowym wyzwaniem pozostaje przygotowanie administracji publicznej do obsługi tych systemów - niedobór ekspertów AI w sektorze publicznym oraz konkurencja ze strony biznesu (wyższe pensje) stanowią istotną barierę.

Suwerenność cyfrowa i krajowe modele językowe

Polska otwiera dane publiczne dla celów treningu sztucznej inteligencji, co ma dać krajowym modelom AI przewagę nad rozwiązaniami zagranicznymi. Cel strategiczny to rozwijanie krajowych modeli językowych (LLM) działających po polsku i uwzględniających polskie realia prawne, kulturowe i biznesowe. Suwerenność cyfrowa oznacza niezależność od dostawców z USA i Chin, którzy obecnie dominują rynek modeli AI. Polskie rozwiązania mają być alternatywą, szczególnie tam, gdzie dane wrażliwe (medyczne, administracyjne, wojskowe) nie mogą być przetwarzane przez systemy zewnętrzne. Problemem pozostaje niewielka ilość danych treningowych w języku polskim, co stanowi barierę dla skalowania krajowych modeli. Konieczna jest współpraca z innymi krajami UE w zakresie udostępniania danych, a także rozwój otwartych zbiorów danych, które zasilą polskie inicjatywy AI. W perspektywie 2030 r. planowane jest uruchomienie polskiego modelu językowego oraz 5 ośrodków AI Excellence Centers, które będą centrami kompetencyjnymi dla badań, wdrożeń i edukacji w zakresie sztucznej inteligencji.

Wyzwania i perspektywy rozwoju AI w Polsce

Polska znajduje się na 21. miejscu wśród krajów UE w gotowości do AI według raportów z lat 2024-2025. Choć pozycja nie jest satysfakcjonująca, położenie geograficzne i bliskość Ukrainy stanowią ofertę dla zachodnich firm poszukujących lokalizacji dla centrów AI. Konflikty międzyresortowe, szczególnie między Ministerstwem Cyfryzacji a Ministerstwem Rozwoju, dotyczą nadzoru nad zarządzaniem infrastrukturą AI Factories. Niejasności kompetencyjne mogą opóźniać realizację projektów i rozmywać odpowiedzialność. Niedobór specjalistów AI w administracji oraz mobilność międzysektorowa ograniczona przepisami prawa pracy to kolejne wyzwania. Eksport talentów do USA, Niemiec i innych krajów zachodnich pogłębia wyzwanie demograficzne. Do 2030 r. Polska planuje wykształcenie 100 000 specjalistów AI i osiągnięcie 20% wzrostu produktywności dzięki sztucznej inteligencji. Kluczowe projekty obejmują AI w służbie zdrowia (diagnostyka, telemedycyna), AI w sądownictwie (asystenci dla sędziów) oraz AI w transporcie (autonomiczność, optymalizacja). Choć 162 mln zł na AI Factories w 2026 r. to znaczące środki, konkurencja ze strony USA, Chin i Niemiec, inwestujących miliardy, oznacza, że Polska musi postawić na efektywność i współpracę europejską.