Wprowadzenie
Państwa członkowskie Światowej Organizacji Zdrowia formalnie przyjęły przez konsensus pierwsze na świecie Porozumienie Pandemiczne. 78. Zgromadzenie Zdrowia uchwaliło dokument 20 maja 2025 roku, po ponad trzech latach intensywnych negocjacji.
Przyjęcie poprzedził głosowanie w komisji: 124 głosy za, brak sprzeciwu, 11 wstrzymujących się. To rzadki przykład, w którym wynik prac naukowo-epidemiologicznych zostaje przekuty w wiążące ramy prawa międzynarodowego.
Geneza porozumienia sięga bezpośrednio doświadczeń pandemii COVID-19 i luk w globalnej odpowiedzi.
Kluczowe filary
Porozumienie określa kompleksowe ramy zapobiegania pandemiom, przygotowania i reagowania, oparte na równości, solidarności i poszanowaniu suwerenności państw. Centralnym elementem jest System Dostępu do Patogenów i Podziału Korzyści, który ma zapewnić szybkie udostępnianie patogenów o potencjale pandemicznym do celów zdrowia publicznego.
Powstać ma także koordynowana przez WHO Globalna Sieć Łańcucha Dostaw i Logistyki oraz Koordynacyjny Mechanizm Finansowy wspierający zdolności państw.
Spór o suwerenność
Negocjacjom towarzyszył spór polityczny o granice uprawnień WHO i ochronę suwerenności narodowej. To dlatego w tekście wielokrotnie podkreślono, że decyzje epidemiczne pozostają w gestii państw.
Co dalej
Rezolucja uruchomiła proces negocjacji aneksu o systemie dostępu do patogenów przez międzyrządową grupę roboczą. Po jego przyjęciu porozumienie zostanie otwarte do podpisu i ratyfikacji przez parlamenty krajowe. Wejdzie w życie po 60 ratyfikacjach - i dopiero wtedy okaże się, czy nauka wygra z polityką opieszałości.
Dyskusja