CSRD w Polsce: ustawa od grudnia 2024 wdraża unijną dyrektywę. Harmonogram raportowania ESG do 2028 r.

Najważniejsze fakty

• Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) została przyjęta przez Parlament Europejski i Radę UE 14 grudnia 2022 r. jako dyrektywa 2022/2464
• Polska wdrożyła dyrektywę CSRD ustawą z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości i innych ustaw, opublikowaną 17 grudnia 2024 r.
• Ustawa implementująca weszła w życie w styczniu 2025 r., z późniejszą modyfikacją terminów ustawą z 9 lipca 2025 r.
• Pierwsze raporty ESG za rok 2024 składają w 2025 r. największe jednostki zainteresowania publicznego oraz największe grupy kapitałowe
• Harmonogram raportowania obejmuje etapowo kolejne kategorie przedsiębiorstw - do 2028 r.
• Komisja Europejska opublikowała w listopadzie 2025 r. zmiany "quick-fix" do standardów ESRS, zmniejszające obciążenia dla raportujących
• Pakiet Omnibus I z lutego 2025 r. wprowadza uproszczenia w obszarze zrównoważonego rozwoju
• CSRD zastępuje dyrektywę NFRD z 2014 r., rozszerzając obowiązek sprawozdawczości z 11,7 tys. do 49 tys. firm w UE

Polska ustawa implementująca dyrektywę CSRD

Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw stanowi polski instrument wdrożenia dyrektywy CSRD. Publikacja aktu w Dzienniku Ustaw nastąpiła 17 grudnia 2024 r., a jego przepisy zaczęły obowiązywać od stycznia 2025 r. Ustawa modyfikuje kluczowe regulacje dotyczące rachunkowości, wprowadzając obowiązek sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju dla określonych kategorii przedsiębiorstw. Późniejsza nowelizacja - ustawa z 9 lipca 2025 r. - dokonała korekty terminów zgodnie z pakietem Omnibus I przyjętym na poziomie Unii Europejskiej. Źródłami informacji o implementacji są oficjalne publikacje Ministerstwa Finansów (gov.pl/finanse) oraz portal biznes.gov.pl, które szczegółowo omawiają zakres i harmonogram wdrażania nowych obowiązków sprawozdawczych.

Harmonogram raportowania - etapy wdrażania obowiązków

Harmonogram raportowania ESG przewiduje stopniowe objęcie obowiązkiem kolejnych kategorii podmiotów gospodarczych. Pierwsza tura raportów - za rok obrotowy 2024 - dotyczy największych jednostek zainteresowania publicznego, w tym banków i ubezpieczycieli, oraz największych grup kapitałowych. Raporty te będą składane w 2025 r. Za rok 2025 (raporty składane w 2026 r.) obowiązek rozszerza się na pozostałe duże jednostki spełniające kryteria określone w przepisach. Kolejny etap - za rok 2026 (raporty w 2027 r.) - obejmuje MSP-emitentów z rynku regulowanego, z wyłączeniem mikroprzedsiębiorstw. Ta kategoria podmiotów ma opcję przesunięcia obowiązku do 2028 r. Ostatni etap harmonogramu - za rok 2028 - dotyczy polskich jednostek zależnych firm spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Taki rozłożony w czasie system wdrażania ma umożliwić przedsiębiorstwom przygotowanie się do nowych wymogów sprawozdawczych.

Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS)

Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (European Sustainability Reporting Standards - ESRS) stanowią podstawę raportowania w ramach dyrektywy CSRD. Pierwszy zestaw ESRS został określony w rozporządzeniu delegowanym Komisji Europejskiej z 31 lipca 2023 r. Standardy ESRS obejmują trzy główne filary: E - Środowisko (klimat, zanieczyszczenia, zasoby wodne i morskie, bioróżnorodność, gospodarka cyrkularna), S - Sprawy społeczne (własna siła robocza, pracownicy w łańcuchu wartości, dotknięte społeczności, konsumenci i użytkownicy końcowi) oraz G - Zarządzanie (etyka biznesowa, kultura organizacyjna). Kluczową cechą ESRS jest wymóg podwójnej istotności (double materiality) - przedsiębiorstwa muszą raportować zarówno wpływ swojej działalności na otoczenie, jak i wpływ czynników ESG na sytuację finansową i perspektywy rozwoju spółki. Takie podejście różni się od dotychczasowych standardów sprawozdawczości niefinansowej.

Zmiany "quick-fix" z listopada 2025 r.

Komisja Europejska opublikowała 10 listopada 2025 r. poprawki do pierwszego zestawu standardów ESRS, określane jako zmiany "quick-fix". Celem tych modyfikacji jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych i zwiększenie pewności prawnej dla przedsiębiorstw raportujących za rok 2024. Zmiany dopuszczają pominięcie niektórych informacji nie tylko w raportach za 2024 r., ale również w sprawozdaniach za lata 2025 i 2026. Takie rozwiązanie odpowiada na sygnały płynące z rynku o nadmiernej złożoności wymogów sprawozdawczych i trudnościach w zebraniu wszystkich wymaganych danych w krótkim czasie. Publikacje firm doradczych - PwC, KPMG, Deloitte, PKF Polska oraz SGS - potwierdzają, że zmiany "quick-fix" są istotnym ułatwieniem dla przedsiębiorstw rozpoczynających raportowanie ESG w 2025 r.

Pakiet Omnibus I - uproszczenia w regulacjach ESG

Pakiet Omnibus I, przedstawiony przez Komisję Europejską w lutym 2025 r., stanowi kompleksowy zestaw uproszczeń w obszarze zrównoważonego rozwoju. Pakiet obejmuje modyfikacje trzech kluczowych regulacji: CSRD, CSDDD (dyrektywa o należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju) oraz taksonomii UE. Głównym celem Omnibus I jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw wdrażających wymogi ESG. Pakiet może również skorygować pierwotne szacunki Komisji dotyczące liczby objętych firm - z zakładanych 49 tys. podmiotów w UE. Zmiany wprowadzone przez Omnibus I znalazły odzwierciedlenie w polskiej ustawie modyfikującej terminy z 9 lipca 2025 r. Informacje o pakiecie Omnibus dostępne są na portalu ec.europa.eu oraz w komunikatach Ministerstwa Finansów publikowanych na gov.pl/finanse.

Wyzwania wdrożenia CSRD dla przedsiębiorstw

Implementacja dyrektywy CSRD wiąże się z istotnymi wyzwaniami operacyjnymi i finansowymi. Przedsiębiorstwa muszą zebrać i przetworzyć tysiące punktów danych dotyczących działalności środowiskowej, społecznej i w zakresie zarządzania. Skomplikowane wymogi sprawozdawcze wymagają budowy nowych procesów i systemów informacyjnych. Brak ustabilizowanych standardów assurance - czyli weryfikacji raportów przez biegłych rewidentów - stanowi dodatkowe źródło niepewności. Szczególnie wymagające są dane dotyczące łańcucha dostaw, w tym emisje Scope 3, które obejmują pośredni ślad węglowy przedsiębiorstwa. Koszt wdrożenia jest znaczący dla wszystkich kategorii podmiotów - od dużych korporacji po MSP-emitentów z rynku regulowanego. Firmy doradcze - PwC, KPMG, Deloitte, PKF Polska i SGS - podkreślają konieczność wcześniejszego przygotowania i alokacji odpowiednich zasobów na budowę systemu raportowania ESG.

Kontekst regulacyjny - od NFRD do CSRD

Dyrektywa CSRD zastępuje dyrektywę NFRD (Non-Financial Reporting Directive) z 2014 r., która wprowadziła podstawowe wymogi sprawozdawczości niefinansowej. Nowa regulacja znacząco rozszerza zakres obowiązków - z 11,7 tys. przedsiębiorstw objętych NFRD do szacowanych 49 tys. podmiotów w ramach CSRD w całej Unii Europejskiej. Rozszerzenie zakresu sprawozdawczości wynika z rosnącego znaczenia czynników ESG w ocenie działalności przedsiębiorstw przez inwestorów, instytucje finansowe i społeczeństwo. Standardy ESRS są znacznie bardziej szczegółowe niż poprzednie wymogi, a koncepcja podwójnej istotności wprowadza nową perspektywę oceny wpływu działalności gospodarczej. Pakiet Omnibus I może skorygować w dół pierwotne szacunki liczby objętych podmiotów, jednak CSRD pozostaje największą reformą sprawozdawczości korporacyjnej w Unii Europejskiej od dekad. Informacje o kontekście regulacyjnym dostępne są na portalach ec.europa.eu, biznes.gov.pl oraz w publikacjach gov.pl/finanse.