Wprowadzenie
Polski sektor bankowy osiągnął rekordowe zyski w latach 2022-2025 - na fali wysokich stóp procentowych, które napędziły marże odsetkowe. Rząd zdecydował, że część tych zysków wróci do budżetu przez wyższą stawkę CIT.
Od 2026 roku banki płacą 30% podatku dochodowego od osób prawnych, zamiast standardowych 19%. To dotyczy banków komercyjnych, spółdzielczych i oddziałów banków zagranicznych w Polsce.
Dlaczego właśnie banki - uzasadnienie legislacyjne
Rząd argumentuje podwyżkę kilkoma powodami. Po pierwsze: sektor bankowy korzystał nieproporcjonalnie na wysokich stopach procentowych - zyski rosły bez proporcjonalnego wzrostu inwestycji. Po drugie: banki nie płacą VAT od podstawowych usług finansowych - co "zaniża" ich efektywne obciążenie podatkowe w porównaniu z innymi sektorami. Po trzecie: potrzeby budżetowe związane z rosnącymi wydatkami na obronność.
Krytycy tej logiki wskazują: wyższy CIT dla banków to podatek ad hoc dla konkretnego sektora, bez szerszej reformy systemu. Może prowadzić do efektów ubocznych trudnych do kontrolowania.
Ile dodatkowych pieniędzy trafi do budżetu
Szacunki Ministerstwa Finansów wskazują, że podwyżka CIT dla banków przyniesie budżetowi kilka miliardów złotych rocznie. Dokładna kwota zależy od poziomu zysków sektora - a te mogą spaść wraz z obniżkami stóp procentowych przez NBP.
Paradoks: jeśli NBP będzie agresywnie obniżał stopy (co jest możliwe w 2026 roku - RPP już sygnalizowała cięcia), zyski banków spadną, a wpływy z podwyższonego CIT mogą być niższe niż zakładano.
Kto zapłaci za wyższy CIT - przerzucanie kosztów
Banki są przedsiębiorstwami nastawionymi na zysk - wyższe obciążenie podatkowe zostanie wkalkulowane w cennik usług. Pytanie dotyczy tylko formy i skali.
Kanał 1 - Niższe oprocentowanie lokat. Banki mogą obniżyć oprocentowanie depozytów - żeby zmniejszyć koszty finansowania i utrzymać marżę. Dla oszczędzających to bezpośredni koszt.
Kanał 2 - Wyższe marże kredytowe. Oprocentowanie kredytów może wzrosnąć - lub nie spaść proporcjonalnie do obniżek stóp NBP. Dla kredytobiorców to wyższe raty.
Kanał 3 - Wyższe opłaty i prowizje. Wzrost opłat za przelewy, prowadzenie konta, karty i inne usługi to najłatwiejszy sposób przerzucenia kosztów.
W praktyce prawdopodobne jest połączenie wszystkich trzech kanałów - o różnym natężeniu w różnych bankach i dla różnych grup klientów.
Co warto zrobić jako klient banku
W środowisku wyższego CIT dla banków i możliwych obniżek lokat - warto aktywnie zarządzać swoimi oszczędnościami.
Porównuj oferty lokat i kont oszczędnościowych: różnice między bankami mogą być większe niż zwykle - bo każdy bank reaguje na wyższy CIT inaczej. Fintechy i banki zagraniczne działające w Polsce nie są objęte polskim CIT w ten sam sposób - ich oferty mogą być konkurencyjne.
Rozważ alternatywne instrumenty oszczędnościowe: obligacje skarbowe (np. indeksowane inflacją), fundusze rynku pieniężnego, ETF-y - jako uzupełnienie lokat bankowych.
Podsumowanie
Wyższy CIT dla banków to decyzja polityczna z ekonomicznymi konsekwencjami - zarówno dla budżetu państwa, jak i dla klientów sektora bankowego. Historia pokazuje, że koszty podatkowe są zazwyczaj przenoszone na klientów - pytanie tylko, w jakiej formie i w jakim czasie.
Pytanie do każdego klienta banku: czy sprawdziłeś ostatnio, czy oprocentowanie Twojej lokaty lub konta oszczędnościowego jest nadal konkurencyjne - i czy znasz alternatywy?
Dyskusja